Sağlıklı yasın ilk 3 aylık bölümünde duygular çok yoğun yaşanır. Üzüntü, özlem, öfke ile dalgalanan bir süreçtir. Takip eden 3 ay içerisinde acı azalmaya başlar. Birey günlük yaşama kısmen döner. Takip eden 6 ayda birey hala kayıp hissi yaşar. Fakat hayatın üstünde belirleyici etkisi git gide azalır. Birinci yıldan sonraki zaman diliminde özlem sürsede birey yaşamına sağlıklı bir şekilde devam eder.
İzmir’de Yas Terapisi
Elisabeth Kübler- Ross 5 Aşamalı Yas Modeli Tarifler
- İNKAR:Kişinin yaşananı kabullenmekte zorlanmasını anlatır. Aslında inkar psikolojik bir savunma tepkisidir. “Olamaz, bir yanlışlık var.” Duygusal donukluk, şaşkınlık eşlik eder. Zihin acı gerçeğe yavaş yavaş alışır.
- Öfke: Gerçek kabul edilemedikçe ortaya tahammülsüzlük hali ve öfke çıkar. Öfke, kime ya da neye doğru olduğu bakılmaksızın aslında inkar safhasının bir devamı olarak ortaya çıkar. Hala psikolojik olarak savunma mekanizmasının ikinci adımındayızdır. İnkar, henüz tamamalanmamıştır fakat acı gerçek daha fazla hissedilmektedir. Kontrol kaybına verilen doğal bir tepkidir. “Neden benim başıma geldi?” Hayata, kendisine, başkalarına hatta kaybedilene karşı sinirlilik, tahammülsüzlük oluşur.
- Pazarlık: Kayıp geri alınabilir mi diye çözüm arama aşamasıdır. Henüz daha inkar hali kısmen sürmektedir. Kısmen gerçeklik kabül edilmişse dahi tamamen kabüllenme aşamasına varılamamıştır. “Keşke ….yapsaydım…, Eğer bu geçerse, ben….” Suçluluk duygusu ile birlikte kaybı geri döndürme çabasına girilir. Kontrolü geri kazanmaya çabalamaktadır.
- Depresyon: Artık kayıp net bir şekilde hissedilmektedir. Derin üzüntü, ağlamalar, enerji düşüklüğü, hayattan zevk almama yani depresif bir tabloya dönüşür. İnkar, öfke ve pazarlık işe yaramamıştır. Çıkış yolu bulunamamıştır. Değiştirilemezliğini farkına varılır. Çökkünlük hissedilir.
- Kabüllenme: Kayıp ile tamamalanan yaşantıdan yeni yaşama geçiş aşamasıdır. Hiçbir şeyin kayıptan öncesi gibi olmayacağı kabüllenilmiştir. Hayata değişerek devam etmesi gerçekliği kabüllenilir yeniden şekillenilir. Acı hissi azalır. Olgunlaşma aşamasıdır. Böylece yas döngüsel döngüden kurtulup bir çözüme ulaşır.
Yas doğrusal değildir. İleri-geri geçişler halinde döngüsel bir yapısı oluşur. Aşamalar bireyden bireye değişik formlarda bir araya gelir. Kabüllenme yasın çözüme ulaşma aşamasıdır. Sağlıklı yas sürecinde duygular dalgalanır fakat zamanla hafifler. Üzüntü, özlem, suçluluk, öfke zamanla hafifler. Gitgide günün her zaman dilimini kaplayan hatırlamalar, araları açılan bir anımsamaya ve yoğunluğunda da azalmaya gider. (Sıklığı ve Şiddeti azalır.) Kayıp inkar edilmez.
Acı versede anılar hatırlanır, hakkında konuşulur, ağlanır fakat paylaşım içerir, duygular bastırılmamıştır. Zamanla acı anıları hatırlama yerine, birlikte geçirilen neşeli anılarında hatırlanmasına doğru değişir. Temel öz bakım zamanla toparlar. Bireyin günlük hayatın beklentilerini karşılama becerisi zamanla artar. İşine, okuluna, sosyal ilişkilerine geri dönülür. Umut ve anlam duygusu yeniden restore olur. Gelecek için planlar yapılmaya başlar. Kayıp unutulmaz değişime uğrar, onunla kurulan bağ değerler sistemi içerisinde devam eder. Kaybeden kişinin hayatının değerler sisteminin bir parçası haline gelir.
İzmir Yas Terapisi
Uzamış Yas Nedir?
Patolojik yas, komplike olan yas olarak da bahsedilir. Acı aylar, yıllar geçse de hep aynı kalır. Hayat acının yaşandığı anda donar. Sosyal geri çekilmeye sebep olur ve bu kalıcıdır. Özlem dayanılmazdır. Duygular iki uçta yaşanır; bastırılır ve taşar. Elisabeth Kübler- Ross’un 5 aşamalı yas modeli içinde yol kaybedilmiştir. Yas kişinin yaşamının merkezi haline gelir. Döngü tamamlanmadan devam eder, labirente dönüşür. İnkar, öfke, pazarlık, depresyon şeklinde bitmeyen hikaye oluşur.
Hem kaybı hatırlatıcılardan kaçınma, hakkında konuşamama, hem de kaybedilenin eşyalarını aynı son gündeki gibi koruma, dokunmama, sürekli mezar ziyaretinde bulunma, hayatı sadece kaybedilen kişi etrafında sürdürme davranışları oluşur.
İzmir Yas Terapisi Ne Zaman Alınmalıdır?
- 6-12 Ay olmuş ve acının yoğunluğu azalmıyorsa
- Üst üste binen birkaç yas bir arada yaşanıyorsa
- Yoğun suçluluk hissi oluşturan bir başka olay ile birliktelik içeriyorsa
- Yoğun “Keşke” ler içeren pişmanlık duyguları içinde devam etmekteyse
- Kaybedilen kişi “onsuz yaşayamam” şeklinde aşırı idealize edilmişse,
- Hayatta anlam yitimi, umutsuzluk duygusu kalıcılaştıysa
- Hayatın olağan akışına hiç dönülmedi ise
- Sürekli inkar safhasına geri dönülüyorsa
- Yaşamak istenmemeye başlayacak kadar ağır bir depresyona dönüştüyse
- Alkol ve madde yani bağımlılıklar ile baş edilme isteği doğurduysa
Profesyonel yardıma ihtiyaç duyulur. İzmir Psikiyatri Uz. Dr. Olga GÖKBULUT, profesyonel hayatında travmalar ve yas sürecindeki bireylerle çalışmalar yürütmüştür. Sürecin çözümlenmeye ulaştırılmasında kayıp yaşayan bireylere terapi desteği sunar.
Hangi Durumlarda Uzamış Yas Daha Sık Görülür?
- Ani, travmatik (Kaza, intihar) kayıplar
- Çocuk kayıpları
- Çok yakın- bağımlı ilişkilerin kaybı
- Önceden depresif bir süreç yaşanırken üstüne binen yas
- Yetersiz sosyal destek
Uzamış yas hassas ve kırılgan durumlar olduğundan deneyim sahibi profesyonel terapistlere ve hekime ihtiyaç duyulan tablolardır. Gerek medikal desteğin verilmesi gerek yasın çözüme ulaştırılmasında İzmir yas terapisi seanslarında Uz. Dr. Olga Gökbulut yetkin bir sürec yöneticisidir.
Randevu Al